- اطمينان از کيفيت نقشه‌ها و کنترل محصول نامنطبق

در روش تهيه نقشه زمين شناسى 000,100: 1 تدابيرى جهت اطمينان از کيفيت نقشه‌ها و جلوگيرى از چاپ، تکثير و توزيع نقشه‌هاى نامنطبق انديشيده شده است، که اهم آنها به شرح زير است:

6-1- انتخاب زمين شناس مسئول با صلاحيت علمى کافى

روساى گروه‌ها و مدير امور زمين شناسى، سنگ شناسى و چينه شناسى ويژگىهاى زير را در انتخاب زمين شناس مسئول رعايت مىکنند:

     °      داشتن تحصيلات دانشگاهى مناسب و سابقه کار مفيد در رشته زمين شناسى (دست کم مدرک کارشناسى با 5 سال سابقه کار مفيد يا مدرک کارشناسى ارشد با 3 سال سابقه کار مفيد).

         °           داشتن تجربه کافى در تهيه نقشه‌هاى زمين شناسي.

         °           داشتن سوابق مفيد و مثبت در مسئوليت زمين شناس همراه.

         °           داشتن زمان کافى براى مسئوليت جديد، با توجه به کارهاى در دست انجام.

         °           برخوردارى از حس مسئوليت پذيرى مناسب.

افزون بر دقتى که روساى گروه در انتخاب زمين شناس مسئول نقشه اعمال مىنمايند، در صورتى که مدير امور زمين‌شناسى و معاونت زمين‌شناسى، زمين شناس مسئول را با صلاحيت تشخيص ندهند اقدامات لازم را جهت تغيير ايشان بعمل خواهند آورد.

 

6-2- کنترل کيفيت اطلاعات خريدارى شده

نقشه‌هاى توپوگرافى (با مقياسهاى 000,250: 1 و 000,50: 1)، عکس هوايى با مقياس 000,50: 1 و دادههاى ماهوارهاى به گونه عکس-نقشه، با مقياس 000,100: 1، مهمترين اطلاعات مورد نياز جهت تهيه نقشه‌هاى زمين شناسى با مقياس 000,100: 1 هستند، که به ترتيب از سازمان نقشه بردارى کشور، سازمان جغرافيايى کشور و گروه دورسنجى سازمان خريدارى يا دريافت مىشوند. زمين شناس مسئول با استفاده از مختصات منطقه مورد مطالعه و نقشه‌هاى راهنما در هر مورد، مشخصات نقشه‌هاى توپوگرافى، عکس هوايى و عکس-نقشه ماهوارهاى را استخراج نموده و سفارش خريد مىدهد. پس از خريد لازم است ايشان تمام اطلاعات خريدارى شده را بررسى و از صحت و دقت آنها اطمينان حاصل نمايد. نکات مورد بررسى زمين شناس مسئول به شرح زير است:

 

6-2-1- کنترل کيفيت نقشه‌هاى توپوگرافى 000,250: 1 و 000,50: 1

اين نقشه‌ها از نظر تعداد، صحيح بودن مختصات جغرافيايى و خوانا بودن بررسى مىشوند. همچنين بهتر است جديدترين نسخه‌هاى چاپى نقشه‌ توپوگرافى که داراى اطلاعات به هنگام عوارض جغرافيايى است، خريدارى شوند. نتايج اين بررسى در فرم شماره F-05-RG درج و به واحد خريد اعلام مى‌شود. در صورتيکه نقشه‌هاى خريدارى شده با مختصات منطقه مطابقت نداشته باشد، محصول نامنطبق تشخيص داده مى‌شود، که ضمن جلوگيرى از استفاده، به واحد خريد برگشت داده مى‌شود.

 

 

 

6-2-2- کنترل کيفيت عکس‌هاى هوايى 000,50: 1

عکس‌هاى هوايى 000,50: 1 پس از خريد توسط زمين شناس مسئول بررسى مى‌شوند. نتايج اين بررسى در فرم شماره F-05-RG درج و به واحد خريد اعلام مى‌شود. در صورتيکه عکس‌هاى خريدارى شده از نظر تعداد، مختصات جغرافيايى، کامل بودن رديف عکس‌ها، کامل بودن پوشش عکس‌ها در کل منطقه و تاريکى و روشنى مطلوب (عکس‌ها بيش از حد سفيد يا سياه نباشند) درست و کامل نباشند، محصول نامنطبق تشخيص داده مى‌شود؛ که ضمن جلوگيرى از استفاده به واحد خريد برگشت مى‌شوند.

 

6-2-3- کنترل کيفيت عکس‌-نقشه ماهواره‌اى

گروههاى تهيه کننده نقشه‌هاى زمين شناسى اطلاعات ماهوارهاى مورد نياز خود را از گروه دورسنجى سازمان دريافت مىکنند. گروه دورسنجى اطلاعات ماهوارهاى هر منطقه را پردازش نموده و آنها را به گونه عکس-نقشه‌هاى رنگى چاپ و در اختيار زمين شناسان قرار مىدهد. زمين شناس مسئول، عکس-نقشه را از نظر مختصات جغرافيايى و رنگ بررسى نموده و نتايج آن را در فرم شماره F-05-RG درج مى‌نمايد، که در صورت وجود اشکال جهت اصلاح در اختيار گروه دورسنجى قرار گيرد.

 

6-3-بررسى کيفيت و کميت عمليات صحرايى

چنانکه در دستورالعمل W-05-RG آمده است، در تهيه نقشه‌هاى زمين شناسى 000,100: 1 عمليات صحرايى استاندارد خاصى دارد که براى رسيدن به نتيجه مطلوب شايسته است از طرف زمين شناس مسئول به گونه کامل رعايت شود. براى اين منظور عمليات صحرايى توسط ناظر علمى يا روساى گروههاى سنگ شناسى و چينه شناسى کنترل مىشود، که در صورت وجود کمبود در برداشتهاى صحرايى و نمونه گيرى، عمليات صحرايى تکميلى اجرا خواهد شد. نتايج بررسى در فرم شماره F-06-RG درج مى‌شود.

 

6-4- بررسى کميت و کيفيت نتايج آزمايشگاهى

عمليات آزمايشگاهى با هدف و برنامه خاصى انجام مىگيرد. براى رسيدن به نتايج مطلوب لازم است تا مطالعات آزمايشگاهى به دقت انجام شوند. براى اين منظور شايسته است زمين شناس مسئول بعد از تهيه برنامه آزمايشگاهى و سفارش اجراى آن به گروههاى سنگ‌شناسى، ديرينه شناسى و معاونت آزمايشگاهى سازمان، بر روند آماده سازى نمونهها و مطالعات آزمايشگاهى نظارت نمايد، که تا حد ممکن از بروز خطا در عمليات آزمايشگاهى جلوگيرى شود.

زمين شناس مسئول پس از دريافت نتايج آزمايشگاهى، ضمن بررسى دقت مطالعات آزمايشگاهى، آنها را با نتايج برداشتهاى صحرايى مقايسه و صحت مطالعات را بررسى مى‌نمايد؛ و در صورت وجود اختلاف بين نتايج آزمايشگاهى و نتايج برداشتهاى صحرايى، با دقت و حوصله فراوان روند مطالعات، خطاهاى احتمالى در مطالعات آزمايشگاهى را يافته و آنها را در فرم شماره F-07-RG درج، و جهت اصلاح به همراه نتايج آزمايشگاهى به معاونت مربوطه ارسال مى‌نمايد.

 

6-5- رفع اشکالات و ابهامات احتمالى در دوره بررسى‌هاى تکميلىکنترلى

پس از تهيه نقشه زمين شناسى اوليه، جهت رفع سؤالات احتمالى مطرح شده در مرحله تهيه نقشه و گزارش، برنامه عمليات صحرايى تکميلى-کنترلى انجام مى‌شود. در اين مرحله گروه زمين شناسى، مرکب از زمين‌شناس مسئول، زمين شناس همراه و ناظر علمى، با مرور کليه اطلاعات، شامل نتايج برداشتهاى صحرايى و مطالعات آزمايشگاهى، تلاش مىکنند تا مطالب لازم براى نقشه زمين شناسى 000,100: 1 و گزارش حاشيه نقشه را با برداشتهاى صحرايى و به احتمال زياد عمليات آزمايشگاهى تکميلى، کامل کنند.

 

6-6- شوراى ارزيابى انتشارات سازمان

مرجع نهايى تاييد علمى و فنى نقشه و گزارش زمين شناسى 000,100: 1 شوراى ارزيابى انتشارات سازمان است. شوراى ارزيابى انتشارات سازمان تحت نظارت رياست سازمان فعاليت مىکند و شامل تعدادى از زمين شناسان خبره سازمان و دانشگاههاى کشور است که به عنوان داور، ارزيابى نقشه‌هاى زمين‌شناسى را به عهده دارند. با توجه به نوع واحدهاى سنگى و مساىل علمى آن، هر نقشه زمين‌شناسى 000,100: 1 توسط دو داور، در برخى موارد بيشتر، مورد بررسى دقيق قرار مىگيرد. زمين شناس مسئول پس از بررسى و اعمال نظر داوران در نقشه و گزارش مربوطه آنرا جهت تاييد نهايى به شوراى ارزيابى باز مى‌گرداند. در اين مرحله يکى از داوران، در صورت نياز هر دو داور، تصحيحات انجام شده را بررسى و در صورت کامل بودن آنها، نقشه را جهت چاپ در اختيار گروه کارتوگرافى سازمان قرار مىدهند. در صورتى که داوران نقشه، تصحيحات انجام شده را کامل ندانند، نقشه و گزارش آن، همراه با نظريه داوران براى زمين شناس مسئول ارسال خواهد شد، و اين مراحل تا رفع تمامى اشکالات ادامه خواهد يافت.

 

6-7- چاپ آزمايشى نقشه زمين شناسى

گروه کارتوگرافى پس از دريافت نقشه و گزارش کامل آن، از شوراى ارزيابى انتشارات سازمان و انجام مراحل فنى، نقشه زمين شناسى را به صورت آزمايشى يا پلات اوليه رقومى منتشر و براى اصلاح در اختيار زمين شناس مسئول قرار مى‌دهد. زمين شناس مسئول با بررسى نقشه و گزارش، اشکالات و غلطهاى احتمالى موجود در آن را گرفته و به گونه يک يادداشت فهرست وار (چک ليست)، براى اصلاح در اختيار گروه کارتوگرافى قرار مى‌دهد. کارتوگرافيست با استفاده از يادداشت زمين شناس، تک تک موارد را اصلاح کرده و نقشه را براى چاپ نهايى آماده مى‌کند. شايان ذکر است که در روش چاپ رقومى پلات آزمايشى تا رفع تمام اشکالات نقشه تکرار مى‌شود.