دستورالعمل برنامه کار در مرحله روى زمين و عمليات صحرايى W-05-RG

 

1-هدف

هدف اين دستورالعمل تهيه برنامه مرحله کار روى زمين و عمليات صحرايى است.

 

2-تعاريف

2-1- عمليات دفترى: به کليه کارهاى ادارى و فنى مرتبط با تهيه نقشه زمين شناسى از زمان آغاز تفيض مسئوليت نقشه تا زمان چاپ نقشه، که بيشتر در محل سازمان انجام مى‌شود، اطلاق مى‌شود.

2-2-عمليات صحرايى: به کليه کارهاى ادارى و فنى مرتبط با تهيه نقشه زمين شناسى که در خارج از سازمان و در محل ماموريت انجام مى‌شود گفته مى‌شود.

2-3-پيمايش: بررسى پديده‌هاى زمين شناسى و برداشت ويژگى‌هاى آنها در مسيرهاى خاص را پيمايش مى‌گويند.

 

3-محدوده اجرا

سازمان زمين شناسى کشور و کمپ هاى صحرايي.

 

4- شرح اقدامات

 بررسى‌هاى روى زمين در سه دوره انجام مى‌شود که عبارتند از:

·         دوره شناسايى

·         دوره بررسى‌هاى اصلى

·         دوره بررسى‌هاى تکميلى-کنترلى

ويژگىهاى کمى و کيفى کار روى زمين در دوره بررسى‌هاى اصلى به شرح زير است:

 

 4-1-ويژگىهاى کمى کار روى زمين

هر چهارگوش نقشه زمين شناسى 000,100: 1 نزديک به 2500 کيلومترمربع وسعت دارد. در هر نقشه واحدهاى سنگى گوناگون و آبرفتهاى کواترنرى در کنار هم رخنمون دارند. گسترش اين دو بخش در هر يک از نقشه‌ها بسيار متفاوت است، ولى در سطح ايران با شناختى که موجود است، جهت محاسبه حجم عمليات مى توان 60 درصد سطح کلى را رخنمون و 40 درصد بقيه را آبرفت به شمار آورد. بنابراين در هر برگ نقشه زمين شناسى با مقياس 000,100: 1، به طور متوسط 1500 کيلومتر مربع رخنمون و حدود 1000 کيلومتر مربع آبرفت در نظر گرفته مى‌شود.

سراسر اين گستره حين دورهى بررسى‌هاى روى زمين، با گذرهايى با فاصله‌هاى‌ مناسب از يکديگر پيموده خواهند شد، که طى آن، بررسى‌هاى دقيق و نمونه گيرىهاى گوناگون به عمل مى‌آيد.

ويژگىهاى فنى کار روى زمين پيرامون گذرهاى پيمايش، نمونه بردارى و اندازهگيرىهاى گوناگون و مدت زمان لازم جهت هر يک از آنها با توجه به زمين شناسى ناحيه، از نظر تنوع واحدهاى سنگى، پيچيدگىهاى زمين ساختى، ايالتهاى ساختمانى، موقعيت جغرافياىى، توپوگرافى، راههاى دسترسى و تجربه کارشناس متفاوت است و ميانگين قابل قبول به شرح زير است:

 

v      فاصله گذرهاى پيمايش

در پوشش جوان، کواترنرى، فاصله گذرهاى پيمايش در برونزدها به شرح زير است:

·         ميانگين فاصله پيمايش در برونزدهاى سنگى 3 کيلومتر.

·         ميانگين فاصله پيمايش در آبرفتها 5 کيلومتر.

·         ميانگين فاصله پيمايش در نواحى کويرى 10 کيلومتر.

هر جا که به علت پيچيدگى ساختار و ريخت شناسى برونزدها به بررسى‌هاى بيشترى نياز باشد، مىتوان فاصله گذرها را کم کرد. در ناحيههايى با ساختار سادهتر مىتوان اين فاصله را بيشتر از ميانگين ياد شده انتخاب نمود، نه بيشتر از 3 کيلومتر.

جهت نگهدارى در پرونده پروژه، لازم است رد گذرهاى پيمايش بر نقشهى توپوگرافى 000,50: 1 نشان داده شوند، و نيز کليه گذرهاى پيمايش با شمارههاى پى در پى، ازT1 تا Tn، مشخص شوند.

 

v      نمونه بردارى

درگذرهاى پيمايش در صورت نياز نمونههاى گوناگون برداشته خواهند شد، تا براى مطالعات سنگ‌نگارى، ديرينه‌شناسى، رسوب شناسى، کانى شناسى و ژئوشيميايى مهيا شوند. نوع، تعداد و اندازه نمونهها، به نوع پژوهش و موقعيت زمين شناسى بستگى دارد. حداقل نمونه گيرى در برونزدها، آبرفتها و مناطق کويرى به شرح زير است:

 

v      نمونههاى زمين شناسى

نمونههاى لازم جهت مطالعات گوناگون آزمايشگاهى در طول برشهاى پيمايش، به ويژه در امتداد مسيرهاى مناسب جهت تهيهى ستونهاى چينه نگارى، برداشت مى‌شوند. تعداد نمونههاى لازم جهت مطالعات گوناگون زمين شناسى حدود 250 نمونه در هر ورقه يکصد هزارم است؛ که اين تعداد نمونه با توجه به گسترش واحدهاى سنگى و مسايل علمى قابل تغيير است.

 

v      نمونههاى معدنى

در امتداد برشهاى پيمايش، توان معدنى ناحيه بررسى و نمونههاى معدنى لازم تهيه مى‌شوند. در تهيه نمونههاى معدنى بايد بى نظرى کامل رعايت شود و کوشش برآن باشد که نمونه‌هاى تهيه شده، نماينده واحد مورد نظر باشد. براى انجام اين منظور، متناسب با پهناى بيرون زدگى، 10 نمونه کوچک هم اندازه، به وزن تقريبى 500 گرم برداشت مى‌شود. به هنگام نمونه بردارى، پوشش هوازده سنگ‌ها کنار زده خواهد شد؛ چنانچه سنگ‌ها از نوع مارن و يا خيلى نرم باشند، استفاده از کيسه‌هاى پارچه‌اى يا پلاستيکى براى جمع آورى و شماره گذارى نمونه‌ها لازم است. با توجه به فواصل گذرهاى پيمايش در برونزدها، آبرفتها و نواحى کويرى، تعداد نمونههاى برداشت شده جهت مطالعه توان معدنى، در هر برگه نقشه يکصد هزارم تا حدود 150 نمونه خواهد بود.